Fröbel

Veel van de technieken die ik in deze mini-cursus behandel, hebben we te danken aan meneer Fröbel. Hieronder vind je binnenkort meer informatie over zijn gedachtengang en waarom hij deze technieken zo belangrijk vond voor jonge kinderen.

Friedrich Fröbel

Friedrich Fröbel werd in 1782 geboren. Zelfs als je zijn naam niet kende, ken je misschien het werkwoord fröbelen, dat staat voor ‘vrijblijvend knutselen’. Daardoor lijkt het woord minder serieus dan Fröbel zijn ideeën eigenlijk waren. Maar toch: als je achternaam een werkwoord wordt, heb je wel iets bereikt, toch?

Fröbel had een liefde voor de natuur en liep stage bij pedagoog Pestalozzi, waar hij leerde over de hoofd-hart-handen theorie. In zijn tijd begon er net een beetje aandacht te komen voor het kind als KIND, niet als mini-volwassene. Hij vond dat kinderen gebruik mochten maken van hun innerlijke krachten.

  • Hart = gevoelens, waarden en normen (het moet leuk zijn!)
  • Handen = bezig zijn met je hele lijf (actief, niet alleen maar luisteren!)
  • Hoofd = denken en waarnemen (nadenken over wat je ziet en een mening vormen!)

Fröbel richtte speciale kleuterscholen op, die los stonden van de lagere scholen voor oudere kinderen. Hij wilde een omgeving creëren waarin kinderen optimaal tot bloei konden komen, vandaar dat hij de naam Kindergarten (kindertuin) gebruikte.

Hij vond dat je kinderen niet te veel moest vermoeien met dingen waar ze nog niet aan toe waren. Hij ontwikkelde zijn speelgaven: verschillende materialen waar de kinderen mee konden spelen. Hierin bracht hij een opbouw aan: pas als de kinderen het ene goed kenden, bood hij het volgende aan.

De liefde voor de natuur zie je bijvoorbeeld ook terug in de mozaïek, stokjes en ringen en dergelijke: hij was erg geïnteresseerd in kristallen en de opbouw daarvan. Hoewel we van hem vooral nog deze speelgaven en de papier technieken kennen, was hij ook een groot voorstander van leren van en in de natuur.

Elise van Calcar

Elise van Calcar werd geboren in 1822 en was schrijfster en pedagoge. Ze werkte als onderwijzeres en gouvernante en kwam via een Duitse barones in contact met de ideeën van Fröbel. Ze beschrijft in een boek uitgebreid dat ze het eerst maar mal vond, die zak vol met spelletjes waar een volwassene zo druk mee was.

Maar naarmate ze meer hoorde, raakte ze overtuigd. Zij is degene die de ideeën van Fröbel heeft verspreid over Nederland, door lezingen te geven en door een tijdschrift te publiceren.

Kleuters

De ideeën van Fröbel waren in zijn tijd revolutionair. Waar jonge kinderen tot die tijd óf niet gezien werden, óf alvast in de schoolbanken gezet werden om lessen te volgen, maakte hij een school waar kinderen konden spelen. Fröbel zag het belang in van betrokkenheid (hart) en actief bezig zijn (handen) voor het leren en de ontwikkeling van kinderen (hoofd).

In deze mini-cursus behandel ik alleen de papier technieken die Fröbel beschreven heeft. Wie weet besteed ik ooit nog eens aandacht aan de Fröbel blokjes, mozaïek, stokjes en ringen en al die andere gaven… wie weet!

Verder lezen?