Aanwijzingen voor het knippen (NIEUW)

Knippen is een dagelijkse handeling, zeker in een kleuterklas waar veel geknutseld wordt. Het is een wezenlijk onderdeel van de ontwikkeling van de fijne motoriek. Regelmatig raden we ouders aan ook voor thuis een schaar te kopen, zodat kinderen (beter) leren knippen. Maar wat kun je nog meer doen als blijkt dat een kind (nog) niet kan knippen?

Materiaal

Zorg in ieder geval voor goede scharen, zowel links- als rechtshandig. Niets is zo frustrerend als een schaar die het papier dubbel klapt in plaats van knipt! Een scherpe schaar met stompe punten heeft de voorkeur, omdat daarmee andere kinderen niet geprikt kunnen worden. Er bestaan scharen met dubbele gaten, zodat je als leerkracht met het kind mee kunt knippen.

Ook het te knippen materiaal is van belang. Papier, niet te dun maar ook zeker niet te dik, knipt goed, karton is moeilijker te knippen. In een volgende les kom ik terug op papiersoorten. Laat ook eens een rol klei knippen met een plastic schaar, of laat rietjes in kleine stukjes knippen en rijg er een ketting van!

Vooraf

Voor het knippen is het belangrijk dat het kind beschikt over kracht in de handen. Bovendien moet de hand open en dicht gaan om de schaar te bedienen. Om dit te oefenen kan er ook zonder schaar gewerkt worden. Denk bijvoorbeeld aan: was ophangen met een wasknijper, doelen raken met een waterpistool of plantenspuit, een knoflookpers geven bij de speelklei, kleine dingetjes op laten pakken met een grote plastic pincet en spelen met knijpfiguurtjes.

Kinderen die nog niet goed kunnen knippen, behalen misschien wel succes als ze het papier mogen scheuren. Zo leren ze ook met twee handen samen te werken, en kunnen ze toch mee doen met de werkjes van de rest van de klas. Maar let op: scheuren is niet per sé makkelijker dan knippen! Laat de kinderen vooral veel succeservaringen opdoen met een schaar.

Oefenen

Als het kind de basishandeling van het openen en sluiten van de schaar onder de knie heeft, kan het doelgericht oefenen. Laat een strook papier of vlechtstrook in kleine stukjes knippen, en daarmee een kleurplaat met grote vormen opvullen. Of maak er een mozaïek van. Plak een vlechtstrook vol met stickers, met ruimte er tussen, en laat het kind tussen de stickers door knippen. Geef een groen stuk papier en laat daar knipjes in maken, dit wordt gras. Meer van dit soort oefeningen en een opbouw vind je in een volgende les.

Aanwijzingen

De schaar wordt als volgt vast gehouden: het kind steekt een duim in het ene ‘oog’, een middelvinger in het andere, de wijsvinger stuurt de schaar tijdens het knippen. Een andere greep is: de duim in het ene oog, de wijsvinger (en middelvinger) in het andere. Tijdens het knippen blijft de duim van de kniphand omhoog wijzen, de andere hand houdt het papier stil.

Tip: teken een smiley op de duim, het kind moet die smiley steeds kunnen zien.

Als het knippen in rechte lijnen goed gaat, kan de andere hand gaan sturen, en kunnen er gebogen lijnen geknipt worden. De elleboog van de kniparm blijft dichtbij het lichaam, de stuurarm draait het papier waar nodig.

Tip: laat het kind een knuffeltje, papiertje of bal tussen de bovenarm (van de kniphand) en het lijf klemmen. Deze mag niet vallen! Hierdoor ervaart het kind dat die arm dichtbij het lijf moet blijven en dus dat de andere arm moet sturen.

Als het kind de overstap gaat maken van enkele knipjes naar knippen over een lijn, leer het dan dat de schaar nooit helemaal gesloten wordt. De schaar is als de snavel van een hongerig vogeltje, het papier is het eten. De snavel/schaar gaat helemaal open, en daarna net niet helemaal dicht. Dit voorkomt hakkelige randen tijdens het knippen, en zorgt voor een vloeiende lijn.